Tarımsal Danışmanlık ve Yaşanan Sorunlar…

Lütfü Açar (TAR-DER Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, Ziraat Yüksek Mühendisi, Uzman Tarım Danışmanı)

Tarımsal Danışmanlık ve Yaşanan Sorunlar…

Lütfü Açar (TAR-DER Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, Ziraat Yüksek Mühendisi, Uzman Tarım Danışmanı)

Medya Keşan
Medya Keşan
30 Eylül 2021 Perşembe 09:26
Tarımsal Danışmanlık ve Yaşanan Sorunlar…

2003 yılında mevzuat çalışmaları başlatılan “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi”; 2009 yılında yayımlanan tebliğ hükümleri doğrultusunda uygulanmaya konulmuştur.  İlk etapta 24 İl’de 100 danışman ve 3.145 çiftçimizin “Tarımsal Danışmanlık Sistemine” dâhil olmasıyla proje fiilen başlamıştır.  Neticesinde 2015 yılı sonu itibari ile 1.158 kişi ve kuruluşun;  2.900 civarındaki danışman ile 175.000 üzerinde üreticiye hizmet verilir duruma gelinmiştir. “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesinin”; geliştirilerek yaygınlaştırılması beklenildiği bir devrede bürokrasinin etkisinde kalan siyasi otoritenin 2016 yılında “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesinin”; kaldırılacağı yönünde beyanatlarına şahit olunmuştur. Kaldırılamayacağı anlaşılması neticesinde ise kurumlar nezdinde yürütülmesine karar verilmiştir. Neticesinde 2016 yılında 750 civarındaki danışman ile 45 bin civarındaki üreticiye danışmanlık hizmeti verilir duruma gelinmiştir.

Peki, bu süreçte neler yaşanmıştır?   Bürokrasinin etkileri ne olmuştur? Siyasi iradenin kararları ne olmuştur? 

2009 yılında süreç başlatıldığında gerek merkez birimlerinde olsun gerek ise taşra birimlerinde olsun konuya vakıf kadroların olduğu görülmektedir.  Süreç içerisinde uygulamalardan doğan sıkıntılara çözümler üretilmekte ve de sisteme daha sağlıklı bir yapı kazandırılması çalışmalarının yapıldığı da gözlenmiştir.

Zaman içerisinde gerek merkez birimlerinde yapılan atamalar olsun gerek ise taşra birimlerindeki konuya vakıf kadroların başka birimlerde görevlendirilmeler neticesinde sistemde sıkıntıların yaşanmasına neden olduğu görülmüştür. Gelinen durum itibari ile mevcut bürokrasi “sistemin önünü açacağı yerde sistemin nasıl kaldırılacağına zemin hazırladığı görülmüştür”. Nitekim  “bu sistemin kaldırılması için ne gerekiyorsa o yapılacaktır” diyen bürokratlara şahit olunmuştur.

Bakanlık üst düzey değişikliklerini de fırsat bilen bu bürokrasi anlayışı yeni atanan Sayın Bakana da Danışmanlık ile ilgili olumsuz raporlar verilmesi neticesinde siyasi kararlarda da olumsuzlukların yaşanmasına sebebiyet verildiğine şahit olunmuştur. Neticesinde dönemin Sayın Bakanından “Danışmanlık Kaldırılacaktır” beyanatlarının verildiği görülmüştür. Kaldırılamayacağı anlaşılması üzerine 2016 /25 no’lu tebliğ ile de Sistemin Rekabetçi gücü olan “Sertifikalı Serbest Tarım Danışmanlarının” sistem dışı bırakılması yönünde kararlar alınmıştır.  Projeye kurumsal yapı olan oda ve birlikler nezdinde yürütülmesi sağlanmıştır. 

Alınan bu karar neticesinde özellikle başta “Sertifikalı Serbest Tarım Danışmanları” konuyu sürekli gündemde tutma gayreti içerisinde olmuşlardır. 

Akabinde; Bakanlığımız üst düzey nezdinde yapılan yeni değişiklikler neticesinde 

“Sertifikalı Serbest Tarım Danışmanlığı” konusu tekrar değerlendirilmiştir. Neticede sistemin rekabetçi gücü olan “Sertifikalı Serbest Tarım Danışmanları’nın” 2018/ 11460 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2018 yılı itibari ile tekrar sistemde yer almasına fırsat verilmiştir. Süreç 2019 yılı itibari ile bilfiil başlamıştır. Yeni dönem itibari ile de 1.100 civarında Tarım danışmanı yaklaşık 66.000 civarında üreticiye bu hizmeti verir duruma gelmiştir. Bu dönemde olumlu olan diğer bir hususta iller bazında norm kadroların oluşmasıdır.  2021 yılı başı itibari ile de 260 kendi nam ve hesabına çalışan Serbest Tarım Danışmanı olmak üzere kurumlar dâhilinde toplamda 1170 Danışma Türk çiftçisine hâlihazırda hizmet verdiği görülmektedir.

Gelinen bu süreç içerisinde son dönemlerde özellikle ilgili kurum olan “Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı” başta olmak üzere “Eğitim ve Yayım Dairesi Başkanlığı” ile birlikte “Grup Sorumlusu”  kadrolarına atan kişi ve kişilerin maalesef “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesi”nin olumsuz anlamda uygulanmasında ne gerekiyor ise onların yapıldığı görülmüştür. Görülmektedir. 

Her şeyden önce 10 yılı geçen ve de bu süre içerisinde yaşanan ve de yaşatılan pek çok tecrübeye rağmen mevcut idari yönetim “Sertifikalı Tarım Danışmanlığı Projesinin” gerçek anlamda gerekliliği konusunda somut bir raporlarının olmadığı görülmektedir. Diğer taraftan sorumluluklarında olan mevzuat uygulamalarına da ilgisiz kalarak gerek kurumlarda çalışan Danışmanların olsun gerek ise Kendi Nam ve hesabına çalışan Danışmanların mağduriyetlerine bir anlamda seyirci kalmışlardır. Kalmaktadırlar. Mağduriyetler karşısında da başka kurumlara mazeretler bularak konun çözümünden sıyrılmaya çalışmaktadırlar.

Nitekim gelinen durum itibari ile de kendi nam ve hesabına çalışan ve vergi mükellefi olan Sertifikalı Tarım Danışmanlarından; %20 Gelir Vergisi, %18 KDV ye ilave olarak mahsuplaşmaya esas olan ve hazineye gelir kaydedilmesi söz konusu olmayan %20 Tevkifat Vergilerinin de hazineye gelir kaydedilmesine zemin hazırlanmıştır. Bu konuda da mevcut idare mağduriyetlerin yaşanmasına neden olmuştur. Sorulduğunda ise başka kurumları bahane ederek sorumluluktan kurtulmaya çalışıldığı görülmektedir. Burada üzücü ve de düşündürücü olan konu bir kurumun ukdesinde olan mevzuat uygulamalarının doğru uygulanmamasıdır. 

Bütün bu gelişmeler gösteriyor ki mevcut idari kadrolar olan “Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı” başta olmak üzere “Eğitim ve Yayım Dairesi Başkanlığı” ile birlikte “Grup Sorumlusu”  kadrolarının; Bakanlığın çağdaş bir projesini geçmişte hedeflendiği şekli ile kaldırılmasında yarım kalınan bir uygulamayı tamamlanması için çabalar içerisinde olduğu konusunu akla getirildiği görülmektedir. Bir vergi mükellefinden Tevkifat vergisi kesintilerinin hangi şartlarda kesileceği ve de hangi şartlarda mahsuplaşma yapılacağı gayet açıktır. Tevkifat vergisinin hazineye gelir kaydedilmeyeceği konusu bilinip de bu şekilde davranan bürokrasiden kasıt aranmalıdır. Yok, bilmeden yapılıyor ise o daha vahim olsa gerek. 

Bu değerlendirmemizi başta Bakanlığımızın ilgili birimlerinin değerlendirilmesi ile birlikte kamuoyunun takdirlerine bırakıyoruz. 

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol