Açar, “Hububat ekilişlerinde kök çürüklüğü (Çökerten) tehlikesi!!! yaşıyoruz”
SÜLEYMAN BEZBAŞ
TÜRKİYE Tarım Danışmanları Derneği (TAR-DER) Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Uzman Tarım Danışmanı Ziraat Yüksek Mühendisi Lütfü Açar, Edirne’de buğday ekilişlerinde ‘kök çürüklüğü’ hastalığının görüldüğünü söyledi. Üreticileri hastalığa karşı uyaran Açar, konuyla ilgili şunları söyledi. “Edirne’de bu üretim sezonunun hububat üretimi için her ne kadar uygun gittiği söylense de maalesef ılık tabir edilebilecek bir kış dönemi yaşandı. Bu iklim şartlarında, kısmen erken ekilen ve özellikle erkenci çeşitlerde ciddi denilebilecek şekilde ‘kök çürüklüğü’ etmenleri görülmüştür.
Hububat üretiminde gelinen devre itibari ile son devreye gelinmiştir. Hububatlarda başaklanma devresi başlangıcına gelinmiştir. En önemlisi gizli bir tehlike yer yer kendini göstermeye başlamıştır. Hububat ekilişlerinde alan alan sararmalar gözlenmektedir. Bu hastalıklar geçmiş yıllarda da kendini göstermiştir. Ciddi verim kayıplarının oluşmasına neden olunmuştur. Bu tehlike Take-All (Çökertme) hastalığıdır. Halkın tabiri ile “Kök Çürüklüğü ve ya Kök Kararması” hastalığıdır. Kök Boğazı hastalığından farklı olduğu bilinmelidir. Kök Çürüklüğü hastalığı, Kök Boğazı hastalığı ile karıştırılmamalıdır. “Kök Boğazı” hastalığı farklı, “Kök Çürüklüğü” hastalığı farklı olduğunu belirtmek isteriz. Kök Çürüklüğü ve Kök Boğazı etmenler her ne kadar mantar olsa da farklı mantarlar olduğu da bilinmelidir.
“Kök Boğazı” hastalıkları ile ilk devrede tohum ilaçlaması ve de akabinde bitkilerin gelişme devreleri itibari ile de yeşil aksam ilaçlaması şeklinde mücadele edilebilmektedir. Ancak “Kök Çürüklü” hastalığı ile yeşil aksam şeklinde mücadele edilecek ilaç yoktur. Tohum ilaçlaması yapılacak şeklinde ilaç mevcuttur. İlk yıllarda bu ilaç maliyeti artırdığı için pek kullanılmamıştır. Akabinde ki yıllarda bu hastalığa karşı kısmen tohum ilaçlamalarının yapıldığı gözlenmiştir.
Take-All (Çökertme) hastalığı özellikle 2020 yılların başlarında bölgemizde özellikle erken ekilişlerin yapıldığı ve de kış mevsiminin kısmen ılık gittiği yıllarda ciddi denilebilecek ekonomik zararlara neden olduğu görülmüştür. Bu tehlike karşılığında üreticiler özellikle erken ekilişlerden ve de erkenci çeşitlerden kaçınılması konularında uyarılmışlardır. Nitekim son yıllarda bölgemizde hububat ekişleri genel itibari ile Kasım ayı içerisinde yapıldığı gözlenmektedir. Ancak bu üretim sezonu hububat üretimi için her ne kadar uygun gittiği söylense de maalesef ılık tabir edilebilecek bir kış dönemi yaşanmıştır. Bu iklim şartlarında ise kısmen erken ekilen ve de özellikle erkenci çeşitlerde ciddi denilebilecek şekilde Take-All (Çökertme) diğer bir tabir ile “kök çürüklülükleri” etmenleri görülmüştür. En bariz şekli ile tarlanın geneline bakıldığında ilk devrelerde küçük daireler şeklinde akabinde genişleyen sararmalar şeklinde kendini göstermektedir. Mevsimin ilerleyen zamanlarında da bu alanların karardığı görülecektir. Temennimiz o dur ki üreticilerimiz böyle bir olumsuzluk yaşamamasıdır. Veya en az bir zararla sezonu kapatmasıdır.
Peki, neler yapılmalıdır? Evet, üretim bir planlamadır. Özellikle ekim öncesi hazırlık devresinde yaşanan ve de yaşanması muhtemel bu olumsuzluklara karşın;
-Mümkün mertebe geç ekim yapılmalıdır.
-Erkenci çeşitlerden kaçınılmalıdır.
-Mümkün ise Take-All (Çökertme) hastalığına karşın ekim öncesi tohum ilaçlaması yapılmalıdır.
Bu tedbirlerin dışında Take-All (Çökertme) Kök Çürüklüğüne karşın şu an itibari ile
başka bir tedbir olmadığı bilinmelidir. “
