Trakya’da petrol ve doğal gaz araması: Hangi köyler, hangi alanlar, ne yapılacak?
TPAO’nun acele kamulaştırma kararı ne anlama geliyor?
Hangi köylerde somut sondaj projesi var?
Ruhsat alanı ile sondaj alanı arasındaki fark ne?
Kaya gazı aranacak mı?
ERDOĞAN DEMİR
Trakya genelinde petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri, 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeni bir boyuta taşındı. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) “Trakya Petrol ve Doğal Gaz Arama ve Üretim Projesi” kapsamında alınan acele kamulaştırma kararı, bölgede hem enerji yatırımları hareketliliğini hem de tarım arazileri ile mülkiyet haklarına yönelik soru işaretlerini beraberinde getirdi.
KARARIN KAPSAMI VE İLLER
Cumhurbaşkanı Kararı ve yayımlanan haritalara göre proje alanı; Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve Çanakkale’nin Gelibolu ilçesini kapsayan geniş ruhsat coğrafyasını içine alıyor. Ancak bu bölgenin tamamında aynı anda sondaj yapılmıyor; geniş ruhsat sahaları ile somut projelerin yürütüldüğü alanların birbirine karıştırılmaması gerekiyor.
Kararın kapsamı yalnızca sondaj kuyularından ibaret değil; resmî metne göre aşağıdaki altyapılar için de taşınmazlara ihtiyaç duyuluyor:
Kuyu lokasyonları ve yollar
Petrol ve doğal gaz boru hatları
Enerji nakil hatları
Üretim kampları ve idari kampüs alanları
Depolama tesisleri
RUHSAT ALANI İLE SONDAJ ALANI ARASINDAKİ KRİTİK FARK
Kamuoyunda en sık yapılan hata, geniş ruhsat alanları içerisindeki tüm köylerin doğrudan sondaj sahası veya kamulaştırma alanı ilan edildiğini düşünmek. Yapılan ayrımlar şu şekilde özetleniyor:
Ruhsat Alanı: TPAO’nun arama ve üretim hakkına sahip olduğu geniş coğrafi bölge.
Sondaj / Proje Alanı: Gerçek bir kuyu veya tesis için seçilen, genellikle metrekarelerle ifade edilen dar alanlar.
Kamulaştırma Alanı: Yol, kuyu, boru hattı veya tesis için mülkiyet veya irtifak hakkı tesis edilerek el konulan belirli taşınmazlar.
Mevcut kararın ekindeki harita geniş ruhsat alanlarını gösterirken, tek tek kamulaştırılacak köy ve parsellerin tam listesini kamuoyuna sunmuyor. Bu nedenle bölgedeki her köyde doğrudan sondaj yapılacağı söylentileri gerçeği yansıtmıyor.
ŞU ANDA ELİ TUTULUR EN SOMUT NOKTA: GELİBOLU - BOLAYIR
Trakya'daki arama faaliyetleri içinde kamuoyuna açık belgelerle doğrulanan en net nokta Çanakkale'nin Gelibolu ilçesine bağlı Bolayır Köyü. Bolayır sınırlarında iki ayrı doğal gaz arama projesi planlanıyor:
Çimpe-1: Bolayır Köyü Merkez Tabya Mevkii'nde (AR/TPO/K/H17-A ruhsat numarası), yaklaşık 20 bin metrekarelik alanda planlandı. Kuyunun 1.250 metre derinliğe kadar sondajı öngörülüyor. Proje dosyasında bu noktada çatlatma yöntemi uygulanmayacağı bilgisi yer alıyor.
Çimpe-2: Yine Bolayır Köyü Koyun Dere Mevkii'nde, tarım niteliğindeki arazide yaklaşık 26.455,90 metrekarelik bir alanda konumlandırılıyor.
Bunun yanı sıra Edirne ve Keşan çevresinde de geniş ruhsat sahaları bulunuyor; ancak Edirne genelinde "şu köylerde sondaj yapılacak" şeklinde yayımlanmış resmi ve net bir köy listesi henüz bulunmuyor. Öte yandan, Sazlıdere’de gündeme gelen BOTAŞ Saros FSRU alan artışı ile TPAO’nun bu arama projesinin tamamen farklı iki süreç olduğu, Sazlıdere'nin BOTAŞ projesiyle ilgili olduğu netleştirildi.
KAYA GAZI VE FRACKİNG TARTIŞMALARI
11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı metninde doğrudan “kaya gazı” veya “hidrolik kırılma (fracking)” ifadeleri yer almıyor. Karar genel olarak petrol ve doğal gaz arama-üretim faaliyetlerini kapsıyor.
Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın 2026 yılında Trakya'da kaya gazı hedefiyle yatay sondaj yöntemi denemek istediklerini açıklaması dikkat çekti. Mevcut Bolayır (Çimpe-1 ve Çimpe-2) projelerinde çatlatma (fracking) yapılmayacağı belirtilse de, Bakanlığın kaya gazı yöneliminin ilerleyen süreçte yeni proje dosyalarıyla netleşeceği ifade ediliyor.
ACELE KAMULAŞTIRMA NE ANLAMA GELİYOR? MÜLKİYET HAKLARI VE TARIM ARAZİLERİ
Acele kamulaştırma kararının çıkmış olması, arazilerin doğrudan ve tamamen elden çıkarıldığı anlamına gelmiyor. Kararda bazı taşınmazların mülkiyet şeklinde, bazılarının ise daimi veya geçici irtifak hakkı kurulması suretiyle kamulaştırılacağı belirtiliyor.
Ancak toprak sahipleri ve bölge halkı açısından şu temel sorular hâlâ yanıt bekliyor:
Hangi ada ve parseller kamulaştırılacak?
Tarım arazileri bu süreçten nasıl etkilenecek ve sondaj sonrasında eski kullanımına dönebilecek mi?
Boru hatları ve enerji nakil hatları hangi güzergâhlardan geçecek?
Üretim kampları ve depolama tesisleri nerelerde kurulacak?
Özetle: Kesinleşenler ve Yanıt Bekleyen Sorular
KESİNLEŞENLER:
TPAO'nun Trakya'da geniş bir ruhsat sahasını kapsayan arama-üretim projesi ve buna bağlı acele kamulaştırma kararı yürürlükte.
Karar; kuyu lokasyonlarının yanı sıra boru hatları, yollar, enerji nakil hatları ve depolama tesislerini de kapsıyor.
Gelibolu Bolayır’da Çimpe-1 ve Çimpe-2 olmak üzere somut doğal gaz arama projeleri belgelenmiş durumda.
Enerji Bakanlığı’nın Trakya’da kaya gazı için yatay sondaj yapma hedefi bulunuyor.
Netleştirilmesi Gerekenler:
Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ’da hangi köylerin hangi parsellerinde fiziki sondaj yapılacak?
Kamulaştırılacak arazilerde mülkiyet devri mi yoksa irtifak hakkı mı geçerli olacak?
Boru hatları güzergâhları ve tesislerin kesin yerleri neresi?
Tarım, meralar, ormanlar ve yeraltı su kaynakları üzerindeki kümülatif etkiler için hangi çevresel değerlendirmeler yapılacak?
Trakya’nın geleceği açısından enerji aramalarının tarım, su ve mülkiyet haklarıyla uyumlu yürütülmesi; söylentiler yerine şeffaf parsel bilgileri, bilimsel raporlar ve kamuoyunun zamanında bilgilendirilmesiyle mümkün görünmektedir.
