Karbonmonoksit gazı zehirlenmesi, karbon monoksit gazının solunum yolu ile ciğerlere alınıp, ciğerler vasıtasıyla kana karışıp kandaki oksijen seviyesini azaltmaktadır. Kandaki oksijen seviyesinin az olması demek kalbin yeterli şekilde çalışmaması veya beyin ve diğer organlara yeterince temiz kanın veya oksijenin gitmemesi demektir. Bu da hastalıklara ve en kötüsü ölümlerle sonuçlanmaktadır. Zehirlenme tablosunda baş ağrısı, görme bozuklukları, uyku hali, zihni bulanıklık ve koma vardır. Yargı kabiliyeti bozulur ve sezgi kaybolur. Sonuçta kalıcı beyin hasarı meydana gelebilir. Ayrıca nevrasteni, depresyon görülebilir.

Karbonmonoksit zehirlenmesinde yapılması gerekenler:

a)      Zehirlenmeye maruz kalan kişiyi olay mahallinden uzaklaştırılması.

b)      Temiz havaya çıkarılmasının sağlanması.

c)      Karbon monoksit gazının bulunduğu mekânın pencere ve kapıları açılarak gazdan etkilenmiş mekâna temiz havanın girmesi sağlanmalıdır.  

d)     Ambulans gelene kadar solunumu engelleyebilecek ağız ve burundaki kusmuk, balgam gibi maddelerin temizlenmesi, hastanın battaniye ile sarılarak vücut ısısının korunması ve en yakın sağlık kurumuna hastanın nakil edilmesinin sağlanması.

e)      Karbon monoksit zehirlenmeleri hastanede tedavi edilmelidir.

Sağlık Bakanlığına bağlı ücretsiz aranabilen 114 Zehir Danışma Merkezinin telefon numarası aranılarak zehirlenmelerde yapılacak ilk yardım hakkında bilgi alınabilir.

Soba ve Bacalarla İlgili Uyulması Gereken Kurallar

1-      Kullanılan her türlü ısıtma cihazının kalite belgesine sahip olup olmadığına, garantilerine ve garanti sürelerine dikkat edilmesi,

2-      Kullanılan yakıtın standartlara uygunluğu kontrol edilmeli, izin belgesi olmayan satıcılardan kömür alınmamalı,

3-      Aşırı doldurulan sobanın duman yolu daralacağı, soba içinde düzensiz ısı dağılımı nedeniyle de baca çekişi zayıflayacağı için soba yakılırken aşırı doldurulmamasına dikkat edilmeli,

4-      Sönmekte olan sobaya asla tutuşması güç yakıtlar konulmamalı, yakıt yavaş yavaş ilave edilmeli, yatmadan önce sobaya kesinlikle yakıt konulmamalı,

5-      İyi ısınmayan ve alttan yakılan kömür sobalarında karbon monoksit zehirlenmesi riski artacağından soba tutuşturulurken yakıtın üstten yanması sağlanmalı,

6-      Özellikle alçak basınçlı lodoslu havalarda ölüm olaylarında artış görüldüğü için eğer bacalar standartlara uygun değilse alçak basınçlı havalarda soba yakılmamalı, yakılması zorunlu ise gece yatarken mutlaka tam olarak söndürülmeli,

7-      Soba borularının birbiriyle birleştirilmesinde hava ve baca gazı sızdırmazlığı sağlanmalı,

8-      Sobanın bulunduğu yer sürekli havalandırılmalı,

9-      Bacalar standartlara uygun ve yalıtımlı olmalı, düzenli olarak temizletilmeli,

10-  Dumanın geri tepmesini önlemek için bacaların en üst noktasının çatının en üst noktasından 1m. daha yüksekte olması sağlanmalı ve baca şapkası mutlaka takılmalı,

11-Şofben mutlaka bacaya bağlanmalı, baca bağlantısı olmayan (bina aydınlığına vb.          bağlı) şofben asla çalıştırılmamalı,                            

 

12-Şofbenin monte edileceği mekan yeterli büyüklükte olmalı, şofben mümkünse banyo yerine balkona veya başka bir havadar mekana takılmalı, şofbenin montajı mutlaka yetkili servis tarafından yapılmalı,                                                                                                                      

13-Şofben zehirlenmeleri genellikle gaz kaçaklarından değil, yeterli havalandırma yapılmayan yerlerde yetersiz hava ve yetersiz yanma sonucunda oksijen oranının düşmesi ve karbon monoksit oranının yükselmesiyle gerçekleştiği için şofbenin kullanıldığı yere sürekli temiz hava girmesi sağlanmalı,

14-Bacalar yatak odalarından, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, banyo ve tuvaletten geçirilmemeli,

15-Şofbende gaz kaçağı hissedildiğinde: Öncelikle gaz vanası ve tüp dedantörü kapatılmalı, elektrik düğmeleri açılmamalı açıksa hemen kapatılmalı, kibrit-çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkartabilecek hiçbir işlem yapılmamalı, pencereler karşılıklı açılarak ortam havalandırılmalı, hızla şofben servisi aranmalıdır.

Ortaya çıkabilecek acil sağlık sorunlarında derhal 112 No’lu telefondan ACİL YARDIM SERVİSİ aranmalıdır.

LODOSLU VE FIRTINALI HAVALARDA SOBANIZI YATMADAN ÖNCE MUTLAKA SÖNDÜRÜN.

Dr. Ergün KURTAR

İlçe Sağlık Müdürü

Toplum Sağlığı Merkezi Sorumlu Tbb.