CUMHURİYET İDEOLOJİSİNİN TAŞRAYA YANSIMASI KEŞAN HALKEVİ ÖRNEĞİ (2)

Modern ve Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm topluma imtiyazsız bir şekilde hizmet veren aydınlanma kurumları halkevlerinin Keşan’daki hikayesi Tarihçi Yazar Dr. Fatma Çalik Orhun sizler için kaleme aldı.

CUMHURİYET İDEOLOJİSİNİN TAŞRAYA YANSIMASI KEŞAN HALKEVİ ÖRNEĞİ (2)

Modern ve Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm topluma imtiyazsız bir şekilde hizmet veren aydınlanma kurumları halkevlerinin Keşan’daki hikayesi Tarihçi Yazar Dr. Fatma Çalik Orhun sizler için kaleme aldı.

Medya Keşan
Medya Keşan
06 Haziran 2022 Pazartesi 08:35
CUMHURİYET İDEOLOJİSİNİN TAŞRAYA YANSIMASI KEŞAN HALKEVİ ÖRNEĞİ (2)

Halkevlerinin spor şubeleri de her zaman en faal, en hareketli çalışma kolları olmuştur. Keşan Halkevi’nde de güreş ve atletizm gibi sporlara ilgi yoğunsa da en popüler spor dalı futbol olmuştur. Çok partili siyasi hayata geçilmesi ile birlikte futbol karşılaşmaları bölge halkının siyasi rekabetlerinin de aracı olmuştur. Demokrat Parti’nin Doğan Spor’u ve Halkevi’nin Halk Spor’u birçok kez karşı karşıya gelmişlerdir. CHP parti teftiş raporlarında yer aldığına göre Keşanspor isimli bir futbol kulübü de bulunmaktadır.

Halkevleri bünyesinde kurslar da açılmıştır. Keşan’a bağlı Paşayiğit nahiyesinde 1 Ocak 1948 tarihinde “Türkçe Okuma Yazma Kursu” açılmış ve dört ay sürecek bu kurslar için öğretmen (Bekir Öztekin) ve kitap gönderilmiştir. Yine kursun diğer masrafları da CHP İl İdare Kurulu Başkanlığı tarafından karşılanmıştır. Kursa 26 erkek katılmıştır. Yine Edirne’de Trakya Umumi Müfettişliği’nin desteği ile kurslar açılmıştır. Keşan Halkevi bünyesinde de Keşan Kızılay hasta bakıcılık kursu açılmıştır. Bir dershanede açılan kursa 7 erkek öğrenci katılmıştır. 17/25 yaş arası 1, 26/35 yaş arası 4 ve 36/45 yaş arası 2 kişi katılmış, hepsi ilkokul mezunudur ve hepsi diploma almıştır.

Keşan Halkevi Sosyal Yardım Şubesi çalışmaları en dikkat çekici kollardan biri olmuştur. Sosyal Yardım Şubesinin görevi, “Halkevinin bulunduğu bölgede hakiki surette yardıma muhtaç kimsesiz kadınlar, çocuklar, maluller, düşmüş ihtiyarlar ve hastalar.. gibi vatandaşlar hakkında cemiyetin şefkat ve yardım duygularını uyandırmak ve yükseltmektir.” Keşan Halkevi Sosyal Yardım Şubesi, faaliyetleri süresince muhtaç ailelere para, yiyecek, çamaşır, kırtasiye malzemeleri temin etmiştir. Ayrıca hastaların muayene edilmesi, ilaçların verilmesi hizmetlerini de başarı ile yerine getirmiştir. Keşan Halkevi Sosyal Yardım Şubesi, ayrıca her sene geleneksel olarak sünnet törenleri yaptırmıştır. Şube, her sene ilçedeki fakir çocukların sünnet edilmesini ve bu çocukların ilaç masraflarını karşılamıştır.

Keşan Halkevi bünyesinde Köycülük Şubesi de açılmıştır. Köycülük şubesinin Halkevinin en aktif kollarından birisi olmuştur. 1940 yılında yayımlanan Halkevleri talimatnamesine göre, “Köycülük Şubesinin esas vazifesi köylerin sosyal, sıhhi, bediî gelişmelerine ve köylü ile şehirli arasında karşılıklı sevgi ve tesanüt duygularının kuvvetlenmesine çalışmaktır” şeklinde ifade edilmiştir. Bu görüş doğrultusunda Köycülük Şubesi, Keşan civarındaki köyleri mümkün mertebe ziyaret ederek, Halkevi etkinlikleri hakkında bilgi vermek ve davet etmek ayrıca da merkezde yaşayan Halkevi üyelerinin de köy ile ilişkilerinin geliştirilmesi sağlanmıştır. Yine şube, Dershane ve Kurslar Şubesi, Temsil Şubesi, Spor Şubesi, Kitap Şubesi ile ortaklaşa faaliyetler düzenleyerek köylerin ve köylülerin gelişmesine olanak sağlamak olmuştur.

1937 yılında Yenimuhacir Köyü’ne, Köycülük ve Spor şubelerinin ortaklaşa organize ettiği gezi de Kitap Şubesi tarafında Yenimuhacir’e kitap, gazete ve mecmua götürülmüş, futbol ve güreş müsabakaları düzenlenmiş ve köylülere Kaymakamlık tarafından köy kalkınması konularda bilgilendirme yapılmıştır. 9 Şubat 1941 tarihinde Keşan’ın o dönem nahiyesi olan Çamlıca’ya bir gezi düzenlenmiştir. Avcılık şubesinin de katıldığı geziye Korudağı’nda; “Denilebilir ki, göğsümüzü kabartacak kadar verimli” sürek avı düzenlenmiştir. Aynı gece Çamlıca nahiyesinde temsil kolu da bir müsamere düzenlemiştir. 1948 yılında İpsala’ya yapılan gezide ise Alpaslan piyesi sahnelenmiştir.

Köycülük şubesinin aktif bir şekilde çalıştığı parti teftiş raporlarına da yansımıştır. CHP parti teftiş raporlarına göre yine 1940 yılına gelindiğinde Keşan Halkevi’nin üye sayısının 179’dan 208’e çıktığı kaydedilmiştir.

KEŞAN HALKEVİ’NİN KAPATILMASI

Milli Mücadele sonrasında, siyasal bağımsızlıktan sonraki hedef, tam bağımsızlık olarak belirlendi. Bununla birlikte ekonomik hayatta beklenen iyileşme hareketleri hemen hayata geçemedi. Toplumu bir araya getirmede ulusallaşmadan toplumsallaşmaya evrilen devlet siyasetine paralel olarak kültürel yapıda da devrimler ve sosyal ilerleme hamle ve hareketlerini daimi surette ayakta tutmak ve geliştirmek için 19 Şubat 1932 tarihinde halkevleri faaliyete başladı. Bir kültür, eğitim ve örneklendirme kurumu olarak başarılı hizmetlerde bulunan halkevleri, çok partili hayat sonrasında CHP’nin yan kuruluşu olarak değerlendirilip 8 Ağustos 1951’de kapatıldı.

1946 yılında Türkiye’nin çok partili hayata geçişine kadar kuruluş amaçları doğrultusunda faaliyet gösteren Halkevleri, bu tarihten sonra yavaş yavaş eski önemini ve heyecanını kaybetmiştir. Ayrıca savaş ekonomisinin yol açtığı ekonomik sıkıntılar ile boğuşmak zorunda kalan Halkevleri, CHP’nin iktidardan düşmesi ile iyice zor durumda kalmıştır. 1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle Halkevlerinin ve dolayısıyla da Keşan Halkevi’nin faaliyetleri daha da yavaşlamıştır. Neticede zamanla dönemin ekonomik şartlarının da etkisi ile ödenek sıkıntısı çekmeye başlayan Halkevleri, çok partili hayata geçildikten sonra tartışma konusu olmuştur. Hatta Halkevi dergileri son sayılarını Mayıs 1950 tarihinde yayınlamışlardır. Uzun süren tartışmalar sonunda 8 Ağustos 1951 tarihinde ise Halkevlerinin faaliyetlerini resmen sonlandıran 5830 Sayılı Kanun, Refik Şevket İnce ve arkadaşları tarafından TBMM’ye sunulmuştur. 8 Ağustos 1951 tarihli ve 5830 sayılı kanun 11 Ağustos 1951 tarihli ve 7882 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanması ile Halkevleri kapatılmıştır. Böylece Türkiye’de Halkevleri dönemi sona ermiştir. 11 Ağustos 1951 tarih ve 5830 sayılı Halkevlerini kapatan yasayla birlikte Keşan Halkevi de kapatılıp, eşyaları önce devlete sonra da Halkevlerinin yerine kurulan Halk Eğitim Merkezleri’ne devredilmiştir.

Keşan Halkevi, faaliyetleri ile yöre sakinlerinde tarih sevgisinin ve bilincinin oluşmasına, köylünün tarım alanında bilinçlenmesine, örgün öğretim kurumlarının Halkevine bağlı yayın öğretim organları ile desteklenmesine, spor faaliyetlerinin teşvik edilmesine, sosyal yardım bilincinin artmasına ve toplumda sanata ve sanatçılığa olan yatkınlığın armasına önemli katkılar sağlamıştır. Keşan Halkevi, ulusal halkevlerinin bir parçası ve Halkevlerinin kuruluş ülküsüne uygun olarak Keşan’da faaliyetlerini kapatılıncaya kadar yürütmüştür.

Son Güncelleme: 06.06.2022 10:27
Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol